YÜKSEK TANSİYON / DÜŞÜK TANSİYON
 
TANSİYON
 
Kalbin vücuda kanı dağıtmak için kullandığı güce tansiyon denir. Tansiyonun
ölçüm birimi mm/hg dir.
Büyük tansiyon; Kalbin sol kalpten kanı vücuda doğru pompalarken kullandığı
güce denir. Buna birinci veya büyük tansiyon da denir.
Küçük tansiyon; Kalbin kan pompalanmasını bitirdikten sonra damarlarda
ortaya çıkan basınca da ikinci veya küçük tansiyon denir.
 
YÜKSEK TANSİYON
 
Yapılan bilimsel çalışmalara ve Dünya Sağlık Teşkilatının tarifine göre
yüksek tansiyon sınırı yaşla değişiklik göstermesine rağmen, orta yaşlı
insanlarda büyük tansiyon en fazla 160 mmhg, küçük tansiyon ise en fazla 85
mmhg olmalıdır. Dinlenme halinde ve tekrar tekrar ölçümün sonucu verilenden
daha yukarı rakamlar çıkıyorsa, hastada yüksek tansiyon var demektir.
Yüksek tansiyon hastada çoğunlukla belirti yapmadığı halde, teşhis
konduktan sonra, sebebi mutlaka açıklanmalı ve tedavisi mutlaka
yapılmalıdır. Tedavisi uzun vadelidir. Tansiyonun %20'sinin sebebi bilinir.
Sebebi bilinmiyor ve ortadan kaldırılamıyorsa, hayat boyu sürer. Başta
şişmanlık olmak üzere, böbrek hastalıkları, hormon bozuklukları ve bazı
kalp hastalıkları tansiyona sebep olabilir. Örneğin; hastada doğuştan
böbrek damarı daralması varsa, ameliyatla damar ve açılır ve tansiyon
hastalığı ortadan kalkar. Tansiyonda kalıtım önemli rol oynar. Fazla tuz ve
kırmızı et yenmesi de tansiyona sebep olan etkenler arasındadır.

BELİRTİLERİ;
 
Baş ağrısı,
Baş dönmesi,
Bulantı,
Kulak çınlaması,
Burun kanaması,
Kalp ağrıları olarak sıralanır.

TEDAVİSİ
Günümüzde tansiyon tedavisi her zaman için kontrol altına alınabilir. Az
tuz, az kırmızı tüketilmelidir. Şişman hastaların kilo vermesi gerekir.
Uyku düzeni olan stressiz, içki ve sigaradan uzak bir hayat tavsiye edilir.
Yapılan diyet sonucu tansiyon düşmüyorsa ilaç tedavisi verilir. İlaç
alınımından sonra tansiyon düzene girse bile kesinlikle doktora danışmadan
ilaç bırakılmamalıdır. Yüksek tansiyonun tedavisinde kan basıncı düşürmek
için özellikle diyet uygulanır ancak tansiyon çok yüksek ve organik
hastalıklardan kaynaklanıyor ise, diyet ve ilaç tedavisi aynı zamanda
uygulanır. Bu hastalığın kesin bir nedeni ve tedavisi olmaması, ömür boyu
diyet uygulamayı gerektirmektedir. Yüksek tansiyonu şişmanlıktan
kaynaklanan kişiler için en uygun tedavi şekli kilo vermektir. Yüksek
tansiyonu olan şişmanlar için ilaç gerekli olduğu durumlarda yine kilo
verilmeli ki böylelikle ilacın etkisi artabilsin. Tansiyon, damar setliği
ve beyin kanamasının en önemli sebebidir.
 
YÜKSEK TANSİYONDA BESLENME İLKELERİ
 
Şişman kişilerde yüksek tansiyon ortaya çıkma olasılığı normal kilolu
insanlara göre 2 mislidir ve şişmanların %70'inde yüksek tansiyon görülür.
Yedikleri fazla yemekle daha fazla tuz almaları da tansiyonlarının daha
yükselmesine sebep olur. İşte bu sebeplerden ötürü kilo vermesi şarttır.
Yüksek tansiyon hastalarının günlük tuz kullanımını en aza indirilmeli (5-7
gram) hatta mümkünse hiç kullanılmamalıdır. Doğal besinlerden; yeşil
yapraklı sebzeler, süt, et, yumurta, işlemmiş besinlerden; kek, bisküvi,
konserveler, hazır çorbalar, ekmek, yarım yağlı margarin, zeytin, peynir,
turşu, hardal, ketçap, mayonez, salata sosları en çok tuz içeren besinler
olmalarından dolayı az kullanılmaları tavsiye edilir. Tansiyon düşürücü
ilaçlar az tuz kullanıldığında daha tekili olurlar. Alkol kan basıncı
arttıracağından ve kilo almaya sebep olacağından kullanılmamalıdır.
 
Sigaranın tansiyonu arttırıcı etkisi olduğundan kesinlikle bırakılmalıdır,
böylelikle tansiyon düşürücü ilaçların etkisi de artacaktır. Fazla miktarda
hayvansal yağ içeren besinler yerine bitkisel yağları (mısır özü,
zeytinyağı) tercih etmek gerekir. Doymuş hayvansal katı ve sıvı yağlar
yerine doymamış bitkisel katı ve sıvı yağlar tercih edilmelidir. Tansiyon
çok yüksek değilse, fazla olmamak kaydıyla çay ve kahve içebilir.
 
DÜŞÜK TANSİYON NEDİR?
 
Sol kalbin kanı vücuda pompalarken gerekli basıncın düşük olması demektir.
Bu basınç ölçüldüğünden ilk basınç 120'den düşük, ikincisi ise, 80'den
düşük olmalıdır. Düşük tansiyona sebep olan nedenler çok çeşitlidir.
Çoğunlukla insanın yapısına bağlıdır. Tansiyon düşmesi, ani ayağa
kalkmalarda, beyin merkezinde ur olması durumunda, kalp adalesi
zayıflaması, aort kapakçığının hastalanması gibi kalp hastalıkları söz
konusu olduğu zamanlarda, böbrek üstü bezinin çalışması bozulduğunda veya
hormon bozukluklarında meydana gelir.
 
BELİRTİLERİ NELERDİR?
 
Baş dönmesi,
Ani bayılmalar,
Terleme,
Bulantı,
yorgunluk hissi gibi yüksek tansiyondaki belirtileri gözlenir.
 
DÜŞÜK TANSİYON TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
 
Tansiyon düşüklüğü insanın yapısından kaynaklanıyorsa, bu hastalara spor
yapmaları (yüzme, bisiklet sürme) aynı anda sıcak ve soğuk duş yapmaları,
tuzlu ayran gibi tuzlu sıvılar almaları önerilir. Diğer nedenlerden
kaynaklanan düşük tansiyon ise, nedenleri tedaviye yöneliktir. Örneğin;
Böbrek üstü bezinin çalışması bozulmuş ise, bu durumu tedavi etmekle
tansiyonda düzelmiş olacaktır.